Eschatologie

Interkerkelijke werkgroep "Bijbel of New age" -  http://bijbelofnewage.info

MENU

De verwachting over het eind der tijden gaat plaatsvinden of hoe de voleinding tot stand komt, heeft grote invloed op hoe wij nu naar de wereld kijken en waar wij onze prioriteit aan geven. IdeeŽn hebben ethische consequenties!


Hans van Meurs: Ik wil beginnen met een gedachte uit de Brief aan de HebreeŽn, hoofdstuk 5 vanaf vers 11, tot hoofdstuk 6 vers 8.

De vorige keer spraken wij over de fundamenten van het Christendom, het alpha-christendom. Dat heeft geweldige kenmerken van vrijheid, nieuwe perspectieven, van het verbreken van de boeien van uitzichtloosheid en dood, en van de werking van de Heilige Geest.

Een geweldig voorbeeld van dit Alpha christendom vinden we in GalatiŽ. In korte tijd ontstaat daar een prachtige Gemeente. Maar deze is erg kwetsbaar; theologisch is ze heel zwak. En als daar vroeg of laat een andere leraar komt, die het ze allemaal nog eens haarfijn gaat uitleggen, dan glijdt zo'n Gemeente van haar fundament.

Iets dergelijks vinden we ook bij de HebreeŽn. Zij hebben ook het eerste onderricht aangaande Jezus Christus gehad, gepaard gaande met grote tekenen en wonderen. In korte tijd hebben deze christenen uit de Joden geweldige dingen meegemaakt: het optreden van Jezus, Zijn opstanding en Hemelvaart, het pinkstergebeuren, met alles wat daarna kwam. In zo'n situatie ontstaat een geweldig, kortgolvig geloof; je leeft als het ware van de ene geestelijke 'hype' naar de andere.

Maar dan komt er een periode van stilte. Zo gaat dat in ons eigen leven ook: je kunt niet alsmaar blijven feestvieren. Er is in het leven ook stilte nodig, waarin we gebeurtenissen kunnen verwerken, en overwegen wat deze voor ons betekenen.

Maar zo'n periode van rust heeft vaak ook tot gevolg dat de mensen zich een beetje gaan vervelen. Dat preken opeens als langdradig worden ervaren. In zo'n situatie wordt de politiek weer interessant, en het aardse leven. Waarbij Jezus Christus toch wat op de achtergrond raakt. Want het is prachtig als je kunt meeleven op de kortgolvige slag van de gebeurtenissen. Dat is veel interessanter dan alleen maar dat ene verwachten: de Wederkomst van Jezus Christus.

Zo ging het ook in de Gemeente van de HebreeŽn. Zij hadden het eerste onderwijs aangaande Christus ontvangen. Maar ze waren daarbij blijven stilstaan omdat zoveel andere gebeurtenissen om hen heen ook hun aandacht vroegen. Het is in de Brief aan de HebreeŽn alsof Jezus zegt: Ik ben gisteren, heden en morgen Dezelfde. Maar jij, ben jij nog steeds dezelfde? Zit er nog wel groei in jouw geloofsleven? Verwacht je Mij nog wel....? 

Twee halve waarheden

Wat is nou de wederkomstverwachting (eschatologie) geweest van mijn opa en oma? Zij zagen de aarde eigenlijk als een enorme 'zielenkookpot'. Daar komen voortdurend nieuwe lichamen in; hun zielen worden apart geschapen. En bij de dood worden de lichamen begraven, maar de zielen vliegen uit dat circuit. De ťťn met bestemming de hemel, de ander vliegt naar de hel. Een beetje middeleeuws denken, daar kun je dat wel mee vergelijken.

Dat er ook nog een Wederkomst van Christus zou komen, daar werd nauwelijks over gesproken. Dat kon nog wel zo lang duren, daar had je eigenlijk niets mee te maken.... Je had met de praktijk te maken, met die 'zielenkookpot'. Daar komt toch geen einde aan. Theoretisch wel, maar dat eindgebeuren stond veel te ver van je bed. Het Laatste Oordeel van Jezus was niet belangrijk. Dat werd in feite naar voren gehaald, en werd tot een oordeel op het moment van overlijden. Daar valt de beslissing over je leven, en daarmee had je tijdens je leven te maken.

De Wederkomst van Christus werd wel geleerd, het werd zeker niet ontkend, maar het speelde geen rol in de eschatologische beleving van de gelovigen. Ik noem dit daarom een halve waarheid. 

Lijnrecht tegenover deze beleving stond de theorie van Karl Marx en aanverwante geesten. Die draaiden alles om. Zij zeiden: "Deze aarde, daar gaat het om. Wij moeten wat doen met het leven hier op aarde. We moeten ervoor zorgen dat het hoe langer hoe beter wordt. Dan komt op den duur die 'heilstaat' tot stand. Die komt er alleen maar als gevolg van onze eigen inspanning".

Dit denken leidde tot een aantal vragen. Eťn van de belangrijkste was: Is in die toekomstige heilstaat de dood opgeheven? Je kunt tegen elke marxist of communist zeggen: okť, ik gun je je heilstaat, ik ga met je mee, maar ik zit met ťťn probleem: de dood. Hoe mooi en prachtig je heilstaat ook mag zijn, als de dood er nog is, wat heeft al dat zwoegen dan voor zin? Ook dit denken is een halve waarheid. 

Deze beide manieren van denken over de toekomst vormen een prachtig voorbeeld voor de stelling, dat twee halve waarheden samen niet ťťn hele waarheid opleveren. De waarheid komt niet voort uit een theologie, noch uit de reactie op deze theologie, wat het Marxisme in feite is. De volle waarheid komt aan het licht als gevolg van het overwegen van het Evangelie, door bekering en geloof in Jezus Christus. Je moet de reactie wel serieus nemen, maar die levert zo vaak een andere eenzijdigheid op. En in de 'heilstaat' van Marx heb je geen uitzicht op de Wederkomst van Christus. 

Wat krijg je dan als je de halve waarheid van de theologie van vroeger samenvoegt met de halve waarheid van Marx? Krijg je dan het New Age denken? Ik weet het niet. Maar ik wil er wel een paar knalopmerkingen over maken.

1. Sinds de relativiteitstheorie van Einstein mag geen enkele theologie meer overstag gaan door een evoluerend wereldbeeld.    Dat is namelijk WEL gebeurd. Er zijn theologieŽn overstag gegaan als gevolg van nieuwe (technische) ontwikkelingen.

Wat Einstein leerde kunnen wij eigenlijk helemaal niet begrijpen. Kunt u zich iets voorstellen bij de stelling dat "de massa van een voorwerp verandert met de snelheid van dat voorwerp"? Dat is onvoorstelbaar. Je kunt rustig zeggen dat wij sinds Albert Einstein geen sluitend wereldbeeld meer hebben. Daarom kun je je ook de vraag stellen: waarom zou ik theologisch gezien opzij gaan voor welk wereldbeeld dan ook? Dit is een wijsgerige vraag voor de theoloog.

2. De theologie mag evenmin bepaald worden door de geschiedenis of door een schuldcomplex.

Als je rekening houd met de Wederkomst van Christus, en je ziet sommige dingen gebeuren, dan kun je deze gebeurtenissen opnemen in je beschouwelijk denken. Maar dat denken wordt niet bepaald door die gebeurtenissen, maar door de Heilige Schrift. De geschiedenis is dan eventueel een bevestiging van de Schriften, maar de geschiedenis mag niet mijn theologie bepalen.

Dat geldt evenzeer voor het schuldcomplex. Schuld is iets algemeens. Je kunt zeggen: elke Duitser (fransman, Spanjaard, Nederlander, enz) zou wel eens een knieval mogen maken voor elke jood, of elke blanke voor elke neger, of elke man voor elke vrouw, vanwege het leed dat de ťťn de ander heeft aangedaan. Bij elke neger die ik zie krijg ik een schuldgevoel, en ik denk: je moet wel aardig zijn voor deze man (of vrouw). Ik heb persoonlijk geen schuld aan de slavernij van 3 eeuwen geleden, maar ik voel wel een collectieve schuld. En die collectieve schuld stemt tot ootmoed.

Zonder feminist te worden kan ik zeggen: de mannelijke collectiviteit staat schuldig tegenover de vrouwelijke collectiviteit. Niet elke man tegenover elke vrouw. Maar het is nog altijd zo dat de vrouw als 'artikel' wordt gebruikt, verhandeld wordt als koopwaar, en dat is in eerste instantie een mannenzaak. En als ik van mening ben dat dat anders zou moeten, dan moet ik dat tot uitdrukking brengen in mijn houding jegens elke vrouw, die ik ontmoet. Ik behoor haar hoffelijk te bejegenen, haar te behandelen als het tere vat, dat God geschapen heeft (1 Petrus 3, 7). Maar het mag niet betekenen dat dit schuldcomplex mijn theologie moet veranderen. Het betekent niet dat ik een feminist moet worden.

Dat is het verschil tussen een schuld en een schuldcomplex. Een schuldcomplex is een vreselijk ingewikkelde materie; daar kan ik niks mee. Als christen hoef ik helemaal geen schuldcomplex te hebben, want ik mag al mijn persoonlijke schuld belijden aan de Heer Jezus Christus. Daarmee voorkom je dat je een schuldcomplex op je nek krijgt.

De vraag is dus: hebben wij, als theologen, niet teveel meebewogen met het Evolutionisme, met een kringloopdenken, met een Neoplatonisme, met de politiek.

Dat is ook de vraag die gesteld wordt in de Brief aan de HebreeŽn, waar het gaat over de twee Verbonden. Deze Brief wordt het minst gelezen, maar is het meest actueel. Geen andere Brief handhaaft Jezus Christus zo duidelijk als de centrale gestalte in de hemel en op de aarde. 

Er wordt vaak gezegd: de terugkeer van de Joden naar Palestina is een teken van de tijd. Maar hoe bekijkt u de terugkeer sommige politieke joden naar Palestina? Daar heb ik mijn bedenkingen over. Want wat is IsraŽl zonder Jeruzalem? Jeruzalem hoort daarbij. We gaan een stapje verder: wat is Jeruzalem zonder Tempel? En wat is de Tempel zonder tempeldienst? En wat is dan nog de betekenis van een tempeldienst als destijds het voorhangsel al van bovenaf naar beneden is gescheurd?

Is dit alles dan niet veeleer het kweken van een 'jihad'? Want op de plek waar eertijds die Tempel stond, staat nu de Omar-moskee. Er zijn vrome Joden die denken dat deze ooit eens op een vreedzame manier zal worden afgebroken, om op die plek de Tempel te herbouwen. Want dit is waar: de joodse godsdienst is niet af zonder tempeldienst. Zij erkennen de Brief aan de HebreeŽn niet. Zij hebben geen theologie waardoor ze kunnen verklaren dat er een einde moest komen aan de tempeldienst. Zij betreuren het nog dagelijks dat die Tempel er niet meer is, en dat elke synagoge alleen maar een vage afschaduwing is van wat eens de Tempel weer moet zijn. Zonder dit denken zouden zij in den vreemde Gods lof niet kunnen zingen (Psalm 137).

Als je joods denkt, kun je niet anders dan vroeg of laat de Tempel herbouwen. En dan zitten wij met de vraag: in hoeverre kunnen wij, als Christenen, daarin meegaan, daarin mede 'judaiseren'? Dat is de ernstige vraag, waar wij voor staan. In hoeverre laten wij ons leiden en beÔnvloeden door een politiek, die in feite apocalyptiek is. Als Ezechiel47 spreekt over de Tempel, dan is dat gelijk aan Openbaringen21. Dat ligt op ťťn lijn. En pas op dat je van apocalyptiek geen politiek maakt! De vrome Joden hebben hierin dan nog een biddende, afwachtende houding, maar ik denk dat zij inzake de Messias niet juist georiŽnteerd zijn.

De leerstof is niet vervallen als de leraar zich onwaardig heeft gedragen. Wij hebben ons als Christenen onwaardig gedragen (Inquisitie, Auschwitz). Maar het Evangelie is daarmee niet vervallen. Ik kan God noch Zijn Woord afwijzen als gevolg van een ernstig falen van de christenen. 

Waar toegelaten wordt dat de geschiedenis en het schuldcomplex het bijbels denken aantasten, daar is sprake van een 'zinkende boot theologie'. Ga je een zinkende boot nog opverven? Of er het koper poetsen?

Je kunt ook denken aan deze vergelijking: we wonen in een huis met doorschimmelde muren. Als ik daar echt iets aan wil doen, dan betekent dat de afbraak van het huis. Naast dat doorschimmelde huis is een ander huis in aanbouw, de plaats die Jezus Christus voor ons aan het bereiden is. Daar is Hij nog mee bezig. Als Hij die plaats voor ons bereid heeft komt Hij terug om ons daarheen te brengen "opdat gij zult zijn waar Ik ben" (Johannes 14, 23).

Moeten wij in de tussentijd dan maar niets doen aan dat doorschimmelde aardse huis, waar we nu in wonen? We kunnen de muren betengelen, dat is: een wand van op latten gespannen linnen daarvoor plaatsen, en dat behangen. Zo kun je die doorschimmelde muren aan het zicht onttrekken, en je kunt in dat huis blijven wonen voor zolang als het duurt.

Dat is wat wij doen als wij ons aanpassen bij de steeds veranderende omstandigheden. We lappen de boel hier en daar wat op. Terwijl we heel goed weten dat dit de oplossing niet is. De oplossing is gelegen in het huis dat nog in aanbouw is. Maar intussen moeten we er wel alles aan doen om het leven op aarde mogelijk te maken en draaglijk te houden. Het is dus een zaak van: hoe zullen we in deze tijd overleven, om te Zijner tijd in te mogen trekken in het nieuwe Jeruzalem?

Je kunt dan nog zeggen: overleven is geen leven. Maar blaas niet te hoog van de toren: overleven is al heel veel! Dan maak je het leven mogelijk voor jezelf en voor anderen, en dat is niet niks! Als je de idee van overleven verwerpt, verlies je ook het leven. 

In Den Helder staat het Reddingsmuseum. Dat is een prachtig museum om als theoloog naar toe te gaan. Want theologen zijn zo vaak alleen maar theoretisch bezig. In het Reddingsmuseum kun je zien wat er voor een redding van schipbreukelingen allemaal komt kijken. Daar kun je zien wat redding echt is. Daar is het schip, dat verloren gaat. Maar de mast staat nog overeind. Maak dan gebruik van die mast! Met een wippertoestel wordt een touw om die mast geslagen. Dat is Jezus Christus. Dat is het gebed van de Gemeente. Maak dan ook gebruik van alle dingen, die ons hier op aarde ten dienste staan, om redding mogelijk te maken.

En als de reddingslijn er is, dan moet je die broek aantrekken, en aan die lijn gaan hangen. En zo worden allen, ťťn voor ťťn, van het zinkende schip afgetakeld. Zo kom je op de kust, zo

krijg je vaste grond onder de voeten. En van de vrouwen in de Gemeente krijg je koffie om bij te komen. Want de redding van een mens is een zaak van heel de Kerk.  

Het Eindtijdschema, dat ik hanteer, is dus heel eenvoudig.

1. Ik geloof in de sterfelijkheid van de ziel. Daarmee wil ik niet zeggen dat God een ziel zonder lichaam niet in leven zou kunnen houden; als Hij dat wil dan kan Hij dat (2 Cor. 12, 2). Hij kan immers ook mensen in de hemel opnemen zonder dat zij gestorven zijn, zoals Elia. Maar dat is geen regel. De zielen gaan naar het dodenrijk, en wachten daar op het grote moment van de Wederkomst.

2. Met de aarde gaat het neerwaarts. Daarmee gaat het niet zo goed. Dat is een schip in nood. Ik kan dat wel ontkennen, en hoog opgeven van ons menselijk kunnen om de zaak nog een tijdje drijvende te houden, maar hier past ons geen enkel triomfalisme.

Ik ben lid van talloze instanties van natuurbehoud. Die steun ik van ganser harte, hoewel ik ervan overtuigd ben dat hun werk niet zal standhouden. Wat zij doen is het doorschimmelde huis betengelen. Maar als je niet kunt huilen om deze ondergaande wereld, heb je het recht niet om je mond open te doen. Als je zegt dat de wereld ten onder gaat, zeg het dan alleen maar in groot verdriet en in grote rouw, zoals Jeremia. Als ik bedenk dat er een dag zijn komen waarop de Domtoren er niet meer zal zijn, dan doet mij dat verdriet. Maar ik mag de (jonge) mensen om mij heen niet bedonderen. Daarom, bij alle aardse bedrijvigheid, richt je op je redding!

3. Er komt ook een vervolging. Je kunt daarvan al iets zien aankomen in het denken van New Age, die 2000 jaar Christendom van tafel veegt als het 'vissen' tijdperk, dat vol was van bloed en geweld. Dat moet worden vervangen door de vrede van de 'waterman'. En wie in dat denken niet mee wil is een potentieel gevaar voor die vrede, en dient te worden opgeruimd.... Dat is de New Age heilstaat....

4. En er komt een enorme toename van het occultisme, er komt een valse christus. Op ťťn of andere manier zullen de christenen echter niet worden verleid door al die schijnreligie.

5. Dan komt de Eerste Opstanding: de opstanding van hen, die het eeuwige leven verwerven.

6. In de periode tot de Wederkomst wordt de aarde nog verder verwoest, totdat deze zal zijn ontvolkt.

7. Dan worden de Boeken geopend, en Jezus Christus zal alles laten zien, de hele wereldgeschiedenis zal voor ieder ter inzage zijn.

8. Tenslotte is daar de Tweede Opstanding, die der ongelovigen. Het hemelse Jeruzalem daalt uit de hemel neer op aarde. De satan wordt nog eenmaal losgelaten, en hij zweept de zielen uit de Tweede Opstanding op: je kunt de Heilige Stad alsnog innemen.... Maar dat zal niet gebeuren. De opstandelingen zullen in vuur vergaan; ze zullen alleen maar zien wat ze hebben gemist.

Zo komt er een einde aan de hel. Het hele heil zal zuiver zijn. En de aarde zal door vuur worden gezuiverd. God zal alle herinnering, waardoor ik droefenis kan hebben, uitwissen. Hij zal alle tranen afwissen.

Ik mag hopen en bidden dat er, vůůrdat die grote, spannende dagen aanbreken, er nog vele, vele mensen de juiste keuze weten te maken: hun keuze voor hun eeuwigheid. En dat er nog vele, vele zielen zullen worden gered. 

Reacties

Mw.  Holleman: De verhalen van de Eindtijd worden door velen terzijde geschoven omdat men er angstig van wordt.

van Meurs: De angst komt met de verwerping van Gods Woord, terwijl je het toch om je heen wŠŠr ziet worden. Dan krijg je reacties als die van koning Achaz, en die van koning Herodus. Het Woord van God over de laatste dingen is wel geduchte taal. Maar het over een omwenteling van de wereld naar het volkomene en naar het volmaakte. Voor wie rekening houdt met God is er ook in de Eindtijd veel bemoediging en hoop. De volmaakte liefde drijft de vrees uit, maar ja, onze liefde is niet altijd zo volmaakt. De angst is op zich wel verklaarbaar, want de mens is gewoonlijk bang voor elke verandering.

van Ginkel: De Bijbel zegt dat de vreze des Heren het begin is van alle wijsheid. Daarmee wordt bedoeld het serieus nemen van God en Zijn Woord. Dat is de eerste stap van de mens: dat hij zich realiseert dat hij rekening dient te houden met God. Als dit begin er niet is, kan er ook geen relatie met God ontstaan.

van Meurs: En dan komt de angst! En die angst is een verkeerde raadgever.

 Maris: Er is natuurlijk een goede, gezonde angst, die ons voorzichtig maakt, en waardoor wij kansen hebben om te overleven. Maar de meeste angst is negatief. Als je een koning dient vanuit angst, dan ben je geen loyaal onderdaan. Als je hem dient uit respect, dan dien je hem uit liefde.

Er zijn heel wat mensen met een zo bekrompen godsbeeld, daar word je helemaal eng van. Doodsbang zijn die lui voor God. Als God zo zou zijn, dan moet ik Hem niet.

Guyt: Angst speelt in de Kerken toch vaker een rol dan je zou denken. De meeste mensen, die tot bekering komen, hebben ergens ook een stukje angst als motivatie: Als ik mij niet bekeer, dan zwaait er straks wat....

Theologie kan veranderen als gevolg van een onderliggende stroming. Dat kan angst zijn, of schuldgevoel, of de wetenschap. De kerkgeschiedenis staat vol met de vreselijkste, satanische dingen, die theologen hebben gedaan. Die in de politiek dan ook nog eens hun weerslag en verspreiding vonden.

van Ginkel: Dat is niet zo vreemd als je bedenkt, dat vroeger Kerk en Staat als een eenheid optraden. Wereldlijke macht werd gecombineerd met kerkelijk gezag. Keizers en koningen wisten kerkelijke uitspraken uitstekend voor hun eigen karretje te spannen om een politiek doel te bereiken. Dat is wel te verklaren, maar niet goed te praten.

Maris: Zo is de Anglicaanse Kerk ontstaan omdat een koning meer vrouwen wilde hebben.... Terwijl het toch een gezegende Kerk is. 

Het bijbelse Skandalon

van Meurs: Als wij met elkaar gaan praten over eschatologie, dan zullen we op het eerste gezicht waarschijnlijk uit elkaar raken. Maar daar moeten we niet bang voor zijn. Maar wat wij gemeenschappelijk hebben en houden is de vergeving der zonden, en de oproep om de wederkomst van onze Heer te blijven verwachten. Als je niet eerst duidelijk maakt wat je gemeenschappelijk hebt, wat ons aller fundament is, dan raak je gemakkelijk op details uit elkaar. Zeker als je in alle openheid man en paard wilt noemen, als je wilt voorkomen dat de moeilijke punten maar worden overgeslagen.

Hou daarom elkaar vast op ons aller fundament: Jezus Christus! Geloof je in de verzoening door Zijn dood, en dat je nu met een gezuiverd geweten mag leven? Geloof je in Zijn opstanding uit de dood? Geloof je in de belofte van Zijn Wederkomst? Ben je bereid Hem te ontmoeten?

Op die basis zijn verschillende denkpatronen gebouwd. Soms speelt Maria daarbij een rol. Bij mij niet. Maar ik mag niet vergeten dat als ik naar Kevelaer ga, een bedevaartplaats in Duitsland, dan ontmoet ik daar op de eerste plaats christenen. Ik ben geen mariaal christen, dat is bij mij niet ontwikkeld.

Ik ben het wel eens met diegenen die vinden dat dominees te weinig preken over de tekst, dat alle geslachten Maria zalig zullen prijzen (Lucas 1, 49). Maar als ik naar Kevelaer ga, dan word ik daar wel herkend als christen. Bovendien: het hele gebied van de Nederrijn in Duitsland werd in de oorlog volledig verwoest, behalve Kevelaer. Die stad is beschermd geworden in de Tweede Wereldoorlog. Want daar is, hoe dan ook, geloof geweest. En daarom heeft God deze stad bewaard, zover kan ik als protestant meegaan. Hetzelfde geldt trouwens voor Medjogorje in voormalig JoegoslaviŽ. Dat zou tijdens de burgeroorlog gebombardeerd worden, maar om de een of andere reden zijn de bommenwerpers daarvan keer op keer door technische mankementen weerhouden. Ik ga door deze feiten niet overstag, maar ik moet wel erkennen dat hier sprake is geweest van geloof in God.

Wij protestanten hebben niet Maria, maar het geloof in Jezus Christus centraal staan. Dat is ons 'skandalon'. Daardoor kan ik toch met katholieken in gesprek blijven. Daardoor is er altijd meer dat ons bindt, dan dat ons scheidt.

Bij ons in de buurt is een vrije Gemeente van Baptisten of Pinkstermensen. Die zijn nogal druk met de Wederkomst, en met name met de rol van IsraŽl daarin. Ik ga daar nu en dan wel eens heen, en dan praat ik wat met die mensen. Tot op een dag de dominee naar mij toekomt met de mededeling dat ik niet langer welkom ben. Want ik had een andere IsraŽlvisie dan hij....

Ik was eerder verwonderd dan boos over deze opmerking. Deze dominee had van zijn IsraŽlvisie zijn 'skandalon' gemaakt, dat was zijn fundament geworden. Iets dergelijks kan je ook overkomen bij de Zevendedags Adventisten: die maken van het houden van de sabbat een 'skandalon'. Maar het houden van de rustdag hoort niet bij de bekering, maar bij de heiliging.

Verschillen tussen christenen kunnen groot en diepgaand zijn. Maar er is geen man overboord als zij samen verwachtend uitzien naar de komst van de Heer. In die houding kunnen wij ook de verschillen verdragen.

Maris: Ik ben er juist blij om als er ook andere meningen kunnen zijn. Geen van ons is een uitontwikkeld mens. Je leef

tijd verandert, je belangstelling verandert, je inzicht verandert, enz. En als er dan eens iets op tafel komt wat de toets van het Woord niet kan doorstaan, dan is het zaak om IN LIEFDE daarover met elkaar te kunnen praten.

Als je elkaar weet te respecteren, dan is er ook geen angst meer, en geen veroordeling.

Over de Doop bestaan pijnlijke verschillen van mening tussen de aanhangers van kinderdoop en die van doop op belijdenis. Maar ik vind dat je over de vormgeving van het sacrament geen probleem moet maken als je allemaal Jezus Christus centraal hebt staan in je leven.

Hetzelfde geldt voor Maria. Als je naar elkaar weet te luisteren en elkaar begrijpt, dan heb je geen last meer van elkaar.

van Dijk: Uiteraard denken mensen verschillend. We komen allemaal ergens vandaan, en we hebben allemaal vanuit onze jeugd een manier van denken meegekregen. En het gaat niet eens zozeer over onze visie of achtergrond als zodanig, maar meer over de invloed die dat heeft op je denken en doen van vandaag. Het komt aan op ethiek, en niet op eschatologie. Hoewel er wel een link is van jouw visie op de toekomst naar jouw leven van vandaag. Het leven gaat over 'er zijn', over verantwoordelijkheid.

Maria

Mw. Holleman: Ik wil even iets zeggen over Maria. Jezus is als Zoon van God in de wereld gekomen om de zonde weg te nemen. Maar God wil in deze wereld alleen maar werken door middel van mensen. God heeft ervoor gekozen om afhankelijk te zijn van de keuzes, die mensen maken. Omdat Hij een oneindig respect heeft voor de mens, geschapen naar Zijn beeld.

Hier op aarde kan het Rijk van God alleen maar gestalte krijgen als de mens 'ja' zegt tegen God. Volgens mij is de zonde gelegen in het 'nee' tegen God; de mens die zelf wil uitmaken wat goed of kwaad is.

Ik ben Maria pas echt gaan waarderen toen ik mij ging afzetten tegen het Feminisme, tegen bepaalde eisen van vrouwen binnen de Katholieke Kerk. De vrouw is de ontvangende, dat is zij van nature. Dat is het grote van Maria: dank zij haar 'ja' kon God mens worden. En zij verwijst ook altijd naar Christus.

De laatste woorden, die van haar in de Bijbel staan, sprak zij op de bruiloft van Kana, wijzende op haar Zoon: "Doet alles wat Hij u zeggen zal". Zij zegt eerst tegen Jezus: "Ze hebben geen wijn meer".

En dan reageert Jezus met: "Vrouw, wat is er tussen u en Mij"? Wel, wat is er tussen Jezus en Maria? Het geloof! De nieuwe Willibrordvertaling heeft hier vertaald: "Vrouw, wat heb Ik met u te maken"... Een verschrikkelijke fout, een schandalige vertaling. De lui die dat zo opvatten hebben er echt niets van begrepen.... Jezus bedoelt te zeggen: "Maria, ik heb jouw geloof in Mij nodig"! Vandaar het advies van Maria aan de bedienden: "Doe maar alles wat Hij u zeggen zal". Als wij, net als Maria, geloven in Jezus, en doen wat Hij zegt, dan komt het goed.

Zo is er een heel sterke band tussen Maria en Jezus. Zo kun je via Maria bij Jezus komen. Het gaat mij wel wat ver om haar 'mede-verlosseres' te noemen. Haar zaad zal de slang de kop vermorzelen (Genesis 3, 15). Niet zijzelf, maar Jezus doet dat. Het is ťťn van de oorzaken van de Reformatie dat er van Maria een soort godin werd gemaakt. Zo'n verering zal Maria zelf als eerste weigeren.

De heiligen staan in diezelfde lijn: dat zijn mensen die 'ja' gezegd hebben tegen Jezus, en dat geloof in Hem hebben uitgedragen. Zo wil God bouwen aan Zijn Koninkrijk: met behulp van gelovige mensen.

Joosten: De ontwikkeling van de Marialogie in de Katholieke Kerk heeft ook veel te maken met het godsbeeld, dat de mensen hebben. Als jij een heel strenge, oordelende God hebt, die van hoog uit de hemel verbolgen en in toorn op jou neerziet, dan laat je het wel uit je lijf om die God te benaderen. Net als bij een strenge vader zoek je dan een tussenpersoon: je moeder. En de communicatie met die vader loopt dan via haar.

Zo is de communicatie van de mensen naar God via Maria gaan lopen. En in een aantal gevallen is zij belangrijker geworden van Jezus, en dat is te betreuren. Zo is er een karikatuur van haar gemaakt, werd zij ook gepolitiseerd.

Mw. Holleman: Wij hadden thuis helemaal niet zo'n streng godsbeeld; voor ons was Hij: Onze Lieve Heer. De enige doodzonde, die ik kende, was het verzuimen van de Mis op zondag. Maar God was voor mij liefde.

De plaats van het lijden

Maris: Ik heb grote moeite met een eschatologie, die de opname van de Gemeente plaatst vůůr de grote verdrukking. Het lijden is in het leven van Christus een van de belangrijkste kenmerken geweest. Zou de Kerk dan ook niet daarin moeten delen?

van Meurs: Het gaat hier om de laatste 7 plagen. Dat zijn plagen waar geen bekering op volgt, die leiden alleen maar tot een verdere verharding. Net als de plagen van Egypte van Exodus 7-12. In die situatie werd het land Gosen, waar de IsraŽlieten woonden, niet getroffen. Dat gebied vormde de uitzondering. Maar je moet je wel afvragen wat daaraan vooraf ging: 400 jaar van slavernij.

Zo kun je over de zeven laatste plagen in Openbaringen 15 en 16 zeggen dat zij zullen plaatsvinden nadat de tempeldienst zal zijn afgelopen. De bemiddeling houdt dan op, niemand kan zich meer bekeren. Dan kan het bloed der martelaren ook niet meer het zaad der Kerk zijn.

Maris: Ik denk daar toch wat anders over. Als ik kijk naar Vietnam, Ruanda, Cambodja, de Tweede Wereldoorlog, noem maar op, dan zie ik daar de plagen van Openbaringen 16.

van Meurs: Maar bij die plagen kun je je niet meer bekeren.

Maris: Waar staat dat?

van Meurs: Er staat: de mensen bekeerden zich niet (vers 9).

Maris: Dat betekent dat er wel degelijk een keuze is.

Guyt: Je moet wel een paar dingen onderscheiden. Wat daar beschreven staat is natuurlijk een gevolg van de Zondeval. De vervolging van de Christenen komt uit de koker van Satan, die de uitverkorenen zoekt te vernietigen.

Joosten: Ik lees de laatste tijd berichten uit Rwanda, die spreken van een grote opwekking temidden van de burgeroorlog.

Maris: Dat bedoel ik: als er staat "en zij bekeerden zich niet", dan betekent dat dat ze zich wel konden bekeerden, maar ervoor kozen om dat niet te doen.

van Ginkel: De grote verdrukking, die zich zal afspelen over een relatief korte periode van 7 jaar, en die zo zwaar zal zijn als de wereld nog nooit heeft gezien, doet mij denken aan een toestand waarbij vergeleken Rwanda nog maar kinderspel is...

van Meurs: Ik kijk even naar de contekst, Openbaringen 15 vers 8: "Niemand kon de tempel binnengaan voordat de 7 plagen voleindigd waren". Dat zegt mij dat de genadetijd dan is afgelopen. En daardoor kunnen die 7 deelgerichten losbarsten.

van Ginkel: Maar in vers 5 staat: "De tempel van de tent der getuigenis in de hemel ging open". Dat is niet dezelfde tempel als die in Jeruzalem. We dienen ons te realiseren dat er een tempel in de hemel is, en daarnaast een op aarde. In de Eindtijd zal er weer een tempel in Jeruzalem zijn, en een tempeldienst, met offers van dieren. De orthodoxe Joden treffen daarvoor al voorbereidingen. Daar zal de grote verleiding plaatsvinden, daar zal de Antichrist zetelen. Dat zal de meest grove schending van Gods heiligheid zijn die denkbaar is: een mens die zich als een god laat verheerlijken in de Tempel.

Als zo de waarheid openbaar is geworden, dan zal blijken hoe die orthodoxe Joden misleid zijn: de Antichrist zal een werktuig van de Satan blijken te zijn. Het JudaÔsme heeft te maken met een geweldige geestelijke bedekking, waardoor zij niet zien wat er feitelijk gebeurt. Maar als Jezus wederkomt op de Olijfberg, dan zullen ze eindelijk erkennen wie zij doorstoken hebben, en Jezus aanbidden als de Messias (Joh.17, 39; Openbaringen 1, 7).

van Meurs: Als dus in de hemel de tempeldienst gestopt wordt, dan komen die laatste 7 plagen, waarbij geen bekering meer mogelijk is. In eerste instantie heeft de Gemeente wel te lijden van de straffen van God, zoals Elia ook dorst had toen IsraŽl leed onder de droogte. Maar er zijn ook bijzondere omstandigheden, zoals het land Gosen ten tijde van Mozes, waar die rampen niet zullen zijn.

Maris: Mijn gedachte is vooral deze: Jezus heeft geleden onder de mensen. Het is dan ook duidelijk dat het lichaam van Christus, de Kerk, meelijdt met de wereld, met de vervloekingen die over de wereld komen. Als er genocide in Rwanda is, dan sterven er ook christenen. Dan is dŠŠr de grote verdrukking. Als in China christenen worden vervolgd, dan is dŠŠr de grote verdrukking. Het verraad van de Kerk in Hitler Duitsland, dat betekende daar de grote verdrukking voor miljoenen.

Het Boek Openbaringen: het einde van het Oude Verbond

van Dijk: De profetieŽn over Tempel en tempeldienst uit het Oude Verbond, en ten dele uit het Nieuwe Verbond, hebben te maken met de Tempel die er toen was: die in Jeruzalem. Die is in het jaar 70 na Christus verwoest. De volgende vraag is dan: wanneer is het Boek Openbaringen geschreven: voor of na dat jaar 70. Dat maakt nogal wat verschil. Tot ongeveer het jaar 63 leefden zowel Joden als Christenen in een toenemende verwachting. De Joden verwachtten de Messias, en de Christenen de wederkomst van Jezus. Het jaar 63 gold daarbij als cruciaal jaar, berekend uit de profetieŽn van DaniŽl en EzechiŽl. Uit de naam van keizer Nero berekende men dat zijn getal 666 was, en dat hij dus de Antichrist moest zijn.

Dat jaar 63 is voor Paulus een omslag in zijn denken over de wederkomst: hij gaat er sindsdien van uit dat hij deze niet tijdens zijn leven op aarde zal meemaken. Vanaf dat jaar gaat hij oudsten aanstellen in de Gemeenten, hij gaat over op een lange termijn planning, hij gaat voor de toekomst van de Kerk zorgen.

Voor heel veel christenen in die tijd is het alsmaar uitblijven van de voorzegde Wederkomst een diepe teleurstelling. Paulus voelt zich zelfs geheel in de steek gelaten (2 Tim. 4, 16). Er is sprake van geloofsafval en kerkverlating op grote schaal. De Joden worden steeds onrustiger, en komen tenslotte tegen Rome in opstand. De christenjoden moeten hun land ontvluchten, en vinden een toevlucht in Klein-Azie: de HebreeŽn.

Dan beginnen in Rome de vervolgingen tegen de christenen: dat is voor hen de grote verdrukking. En toen Jeruzalem werd verwoest, en de Joden werden verstrooid over de aarde, was dat voor hen het einde van de wereld.

Maris: Iedereen, die de Bijbel leest, maakt zijn of haar eigen interpretaties. En je leert daarbij van anderen. Zo vormen wij onze exegese. Zo ontstaan al die schema's over de Wederkomst. Ik hou het simpel: voor mij is de Heer altijd heel nabij. Zoals Hij ook nabij was voor de eerste christenen, 2000 jaar geleden.

van Meurs: Dat is me te vaag. Als je jong bent heb je allerlei idealen. Je gaat je inzetten voor een betere wereld, voor het milieu, tegen de armoede, noem maar op. Misschien lukken een paar projecten, maar voor het overige krijg je klap op klap. Dan krijg je de verzuring, en de verharding: 'Realpolitik'. Je hebt gedacht: het wordt beter, maar het mocht niet zo zijn. Als je je dan niet kunt vastgrijpen aan Jezus' woord "Mijn Koninkrijk is niet van deze wereld", dan ga je er aan onderdoor. Dat woord is een geweldig oriŽntatiepunt.

Over het redden van de zielen van mensen.

Guyt: Voor mij is de Heer al een beetje teruggekomen toen Zijn Geest met Pinksteren over de Apostelen kwam. Zo leef ik elke dag met de Heer, en Hij helpt mij door de problemen van alledag heen. Ik hoef niet zo nodig te weten wat er over 10 jaar zal gebeuren. Niet omdat dat onbelangrijk zou zijn, maar ik heb dat soort kennis op dit moment niet echt nodig. Ik kan de exegese over de Wederkomst behoorlijk relativeren.

Ik heb ook geen behoefte aan de toekomstvisie van New Agers, want die zijn nog veel vager dan de vele eschatologieschema's.

van Dijk: Al zou het eindtijdscenario 'zus' gebeuren, of 'zo' zijn, niets kan mij scheiden van de liefde van Christus.

van Meurs: Wat nou 'zus' of 'zo'! Kun je dat niet een beetje invullen? Wat geloof jij van de Eindtijd? Daar ben ik nou wel eens benieuwd naar.

van Dijk: Als je een willekeurige katholiek vraagt: waar gaat het om in dit leven?, dan komt hij al gauw met de term 'het hiernamaals'. Hoewel dat woord niet in de Bijbel voorkomt.

Ik begrijp wel wat ze bedoelen: de hemel. Plaatsen ze dan de hemel tegenover de hel? De Bijbel doet dat niet, die spreekt over een 'nieuwe hemel en een nieuwe aarde'.

Is er dan niet een bijbels evenwicht, dat aan beide recht doet? Om dat voor elkaar te krijgen gaan de mensen gebeurtenissen naar de toekomst toe projecteren. Om ons heen zien we de wereld steeds duisterder worden: overal om ons heen zien we 'tekenen der tijden'. En daardoor kunnen we Jezus ieder moment terug verwachten. Het belangrijkste, wat ons als christenen in die situatie te doen staat, is proberen nog zoveel mogelijk zielen te redden.

van Meurs: Ja, absoluut!

van Dijk: Maar is dat het enige? Wat moeten we dan met deze aarde?

van Meurs: Infiltreren! Zie je zinkende schepen om je heen? Gooi dan je touw van redding om hun mast heen!

van Dijk: Maar dan praat je alleen over zielen van mensen, en niet over structuren. Dat leidt mijns inziens tot een versmalling van het Evangelie. Onze opdracht wordt dan versmald tot het redden van zielen, terwijl de opdracht luidt: "Maak alle VOLKEREN tot Mijn discipelen".

van Ginkel: Dat beeld van dat touw om de mast, dat is een individuele aanpak: ťťn voor ťťn. Maar dat kunnen er tenslotte wel miljoenen zijn.

van Dijk: Als we praten over het Koninkrijk van God, dan hebben we het over Jezus Christus als onze Heer en Verlosser (= ons skandalon), vergeving van zonden, enz. Als wij praten over het Koninkrijk van God, dan praat je toch niet over individuen? Dat gaat toch over Gods heerschappij over alles en iedereen? Wat is dan onze taak? Is dat dan alleen maar zielen redden?

Joosten: Er is ons in Genesis2 ook een opdracht gegeven om deze aarde te onderhouden.

Maris: Als je die reductie toepast, en alleen maar bezig bent om zoveel mogelijk zielen naar de hemel te krijgen, als we alleen maar 'zielen' doen, dan hebben we de aarde opgegeven. Dan zijn we anti-marxistisch.

Mw. Holleman: Marx zat nog met het probleem van de dood. Maar vandaag de dag zit de wereld daar niet meer zo mee. De christenen verwachten nog wel een of ander, maar de wereld niet. Die leeft er vrolijk op los, en als je dood bent is het afgelopen. Hun motto is: hier en nu uit het leven halen wat er voor jou in zit. Pluk de dag!

van Ginkel: Wat is dan het alternatief voor Marx? Dat is Jezus Christus. Wij zullen nooit in staat zijn om deze aarde met alles er op en er aan weer helemaal op orde te krijgen. En wat ons niet lukt zal Jezus doen bij Zijn Wederkomst. Marx zegt: door inspanning van alle mensen krijgen we een ideale samenleving en een ideale aarde. Dat is een groot fiasco geworden, en een ecologische ramp voor de aarde. Maar Jezus heeft beloofd dat Hij alle dingen zou herstellen. Dat zal Hij zeker doen, op Zijn tijd. Hij kan dat heel goed zelf doen, maar Hij heeft ervoor gekozen dit te doen met de mensen samen.

Mw. Petit: Jezus heeft ons een stuk autoriteit gegeven, een volmacht. Hij heeft Zijn Woord en Zijn H.Geest gegeven, Hij heeft ons de Gaven van de Geest gegeven. Met dit 'instrumentarium' gaan wij de wereld in om mensen enthousiast te maken voor God (enthousiasme = 'en theos' = door God bezield). Vanuit de Bijbel gaan we de mensen laten zien dat God een antwoord heeft op alle problemen op elk maatschappelijk, cultureel, politiek, ethiek (de 10 geboden) en geestelijk gebied. Zo gaan wij met Jezus de wereld heroveren, die na de zondeval in de handen van de satan was gevallen.

Maris: Dat is de theologie van God: ook al zegt de hele wereld 'nee' tegen Hem, Hij gaat toch door met de uitvoering van Zijn plan.

van Dijk: Is dit denken zo sterk dat het opweegt tegen het denken in termen van doem en oordeel? Ik denk het niet.

Mw.  Petit: Ik denk van wel. Want dat geloof van ons wordt voortdurend bevestigd in wonderen en tekenen. Als ik die dingen zie, dan moet ik zeggen: ik kan niet anders dan God op Zijn woord geloven. Dan ben ik een exponent van het Koninkrijk van God in deze wereld. En van de 10 mensen gaat er dan misschien 1 geloven, goed, met die gaan we verder. Zo gaat het Woord de wereld door. Maar dan moeten we wel gebruik maken van het instrumentarium, dat Jezus ons ter beschikking heeft gesteld. Die Gaven van de Geest, die moeten we gewoon gaan gebruiken. En dat doen wij te weinig, of helemaal niet.

Daarom zijn de Kerken overal in het Westen teruggezakt. Wij staan niet meer op onze post in de autoriteit van Jezus Christus. Wij gebruiken onze volmacht niet meer. En ook op politiek gebied hebben wij wat te zeggen. Maar we gebruiken onze kansen niet. Kerk en christenheid staan als verlamd in deze wereld.

Maris: De positieve toekomstverwachting van Jezus' Wederkomst wordt vaak gebruikt als een vluchtweg om maar niet te doen wat we zouden moeten doen. We doen maar niks omdat de Heer toch binnenkort terugkomt om het zelf te doen. Dat is een ontwikkeling in Kerken en Gemeenten die zich nagenoeg geruisloos voltrekt: ze keren zich in zichzelf, raken geÔsoleerd van de buitenwereld, en storten op maatschappelijk gebied helemaal in. Een dergelijke eschatologie slaat natuurlijk gemakkelijk aan, want het betekent dat Jezus' Wederkomst onze verlossing zal zijn uit alle aardse ellende.

Mw. Petit: Een aantal mensen binnen de E.O. (Ouweneel) hebben jarenlang geroepen dat we ons niet moesten bezighouden met politiek. Men komt daar nu voorzichtig op terug.

Joosten: Het is zoals zo vaak: we hoeven niet te kiezen tussen het ťťn OF het ander, maar onze opdracht geldt het ťťn EN het ander. We hebben zowel de opdracht om de Heer terug te verwachten als de opdracht om de aarde te bewaren. En door de manier waarop wij met de aarde omgaan kunnen wij anderen op de gedachte van Christus brengen.

Mw. Holleman: Al die verschillende christenen in al die verschillende Kerken... allemaal hebben we een stukje van het licht. En ik denk dat we de koppen eindelijk eens bij elkaar moeten steken, en SAMEN de handen uit de mouwen moeten steken.

Joosten: Het is al 2000 jaar bekend: SAMEN met alle heiligen... (Efeze 3, 18).

van Dijk: Daar, waar wij handelen volgens Gods geboden, en door datgene wat God door ons heen doet, is waarheid en leven. Wij hebben een opdracht om wat te DOEN, en al doende verwachten we de Heer terug.

van Meurs: Ik zie zoveel jonge mensen vol enthousiasme en idealisme de handen ineen slaan om de neergang van de aarde te stoppen. Maar ze krijgen klap op klap, en de vervuiling gaat maar door. Het idealisme verhardt zich tot Realpolitik. Toch blijf ik doen wat ik kan om allerlei stichtingen te helpen de aarde te maken tot een betere plek voor mensen om er te wonen. Maar ik weet dat ze het niet zullen redden. En toch blijf ik ze steunen. Omdat ik daardoor in contact kan komen met mensen. En tegen hen kan ik zeggen: hoewel de zaak op z'n eind loopt blijft het mijn opdracht het redden van zielen. Daartoe moet ik gaan in het weefsel van de wereld.

Maris: Dat is ook wat Bob van Dijk bedoelt: zijn 'reconstructie' is ook spiritueel. Het gaat om de reconstructie van de aarde EN om de reconstructie van het mystiek lichaam van Christus dat in ieder van ons is.

Mw. Holleman: Kennen jullie dat boek "Het einde der rechtvaardigen"? Dat is zo geweldig. Ze staan dan tenslotte allemaal in de gaskamer. En dan zeggen ze: "En toch is dit het einde niet...".

Maris: De wanhoop van de aarde is niet het laatste. Eigenlijk interesseert het me niet wat er met de aarde gebeurt. Maar wel wat er in de toekomst zal gebeuren met ieder van ons.

van Meurs: Dat is de houding van: hoewel ik de zaak niet kan redden, toch zal er toekomst zijn. Maar dat houdt wel in dat ik donders goed in de gaten heb dat hier de zaken achteruit gaan. Ik geloof niet dat ik door medicijnen en medische ingrepen het eeuwige leven zal krijgen. Ik ga morsdood, dat is een parallel met de wereld die zal vergaan. En toch, ondanks dat, dwars door de dood heen, zal ik leven. Dat is mijn antwoord op Marx.

Maris: Ik ben het allemaal met je eens. Maar als je de jeugd wilt winnen, moet je dan zo nodig die verloren aarde ten tonele voeren? Belangrijker is toch dat in jou en in mij het Koninkrijk van God echt leeft.

Eschatologie: een kwestie van Hermeneutiek

van Meurs: Wat betekenen in jouw eschatologie de eerste en de tweede opstanding? Het Duizendjarig Rijk? De 7 laatste plagen? Hoe vul je dat inhoudelijk in?

van Dijk: Dat is een kwestie van hermeneutiek. De vraag is: hoe moet je apocalyptische literatuur lezen. Dan is mijn eerste opmerking: dit is niet hetzelfde als profetie. Je moet het plaatsen in de tijd, waarin het is geschreven.

Het gaat ook over iets boventijdelijks. Dat wordt vaak afgedaan als 'vergeestelijking'. Dat gaat in tegen de letterlijke interpretatie (judaisering). Die benadering levert meer vragen op dan dat er worden beantwoord. Zoals: Is het Koninkrijk van God al begonnen, of is dat iets voor de toekomst? Voor mij ligt dat punt bij Jezus' kruis, toen Hij de dood overwon. Je ziet het gestalte krijgen in de tijd, en tenslotte zal het definitief gevestigd worden.

Maar wat moet ik mij voorstellen bij dat nieuwe Jeruzalem? Als ik dat letterlijk ga interpreteren dan krijg ik een stad zo groot als Frankrijk.

Apocalyptiek bevat erg veel symboliek, en daarin loopt de meeste uitleg vast. Er wordt ook veel teruggegrepen naar stukken apocalyptiek in het Oude Testament.

Moet je bang zijn voor Gods oordelen? We zouden juist blij moeten zijn dat God oordeelt. Anders zou het kwaad blijven voortwoekeren. De zonde zou ons eeuwig blijven achtervolgen. Maar God roept het kwaad een halt toe.

Dat hoeft niet noodzakelijkerwijs alleen maar te zijn aan het einde der tijden: God oordeelt voortdurend. Jezus Christus heerst, hier en nu! Hij doet alle dingen meewerken ten goede voor Zijn Koninkrijk; Hij gebruikt daartoe zelfs mensen die niet in Hem geloven. Dat is de ironie, of de humor, van Gods handelen. Zo werkt God ook met en door de milieubeweging.

En wat is dan voor mij het alternatief van de heilstaat van Marx? Mijn antwoord hierop leidt naar de wedervraag: wat houdt het Verbond nou eigenlijk in. Het toekomstbeeld in het Oude Testament is het beloofde land Kanašn. Dat wordt al aan Abraham toegezegd, dat land waar men zal kunnen leven in harmonie en vrede, als men zich houdt aan Gods leefregels.

van Ginkel: De verschillen zitten dus in de manier van interpretatie van de tekst. Voor de ťťn is de Apocalyps iets wat nog in de toekomst ligt, voor een ander liggen gedeelten van het Boek Openbaringen al in het verleden. Een derde gaat de tekst symbolisch verstaan, Weer een ander zoekt overal een geestelijke betekenis achter, en een volgende neemt elk woord letterlijk.

Voor mij staan deze zaken nog te gebeuren. Ik denk niet dat het nieuwe Jeruzalem geleidelijk, door de geschiedenis heen, uit de hemel neerdaalt. Ik zie dat echt als een hemelse stad.

van Dijk: Is het nieuwe Jeruzalem niet een andere manier om te zeggen: God zal zijn 'alles in allen'?

van Ginkel: Dan kunnen we het er in ieder geval over eens zijn dat die situatie nog geen realiteit is.

van Dijk: Dan moet je je afvragen: welke is de weg die daarheen leidt. Dat is in geen geval de visie van Karl Marx.

van Ginkel: We zijn het ook eens met elkaar als we zeggen dat het antwoord op onze vragen te vinden is in de Bijbel. Maar dan nog hebben we verschillen van visie.

van Dijk: Wij hebben nu te maken met de situatie waar we nu in leven, in een gebroken wereld, waarin de duivel rondgaat als een briesende leeuw, zoekende wie hij kan verslinden. Maar in die situatie moeten wij wel werken met de mogelijkheden, die God ieder gegeven heeft, om een vreedzame samenleving te vormen.

Guyt: God laat soms met opzet dingen vaag om ons als het ware te "dwingen" om Hem te zoeken. Je kunt een leer hebben die klinkt als een klok. Maar als je de Heer loslaat, dan ga je nog de mist in. Het is juist door onze relatie met Jezus Christus dat we zicht gaan krijgen op de geestelijke dingen, en op de toekomstige dingen.

van Ginkel: Jesaja heeft geprofeteerd in welke stam de Verlosser geboren zou worden, en zelfs de plaats Bethlehem. Dat zijn toch wel heel concrete uitspraken. Dan zijn er ook profetieŽn over het nieuwe Jeruzalem. Waarom zou ik dat dan opeens niet als iets concreets kunnen zien? Waarom zou dat niet tastbaar gestalte kunnen krijgen in de toekomst?

van Dijk: Nu praat je puur over hermeneutiek: Hoe leg je de Bijbel uit. Je kunt dit onderscheid maken: in een profetie wordt een plaats of een tijd genoemd, bv Jesaja 4054. Andere visies over de toekomst staan vol symbolen, zijn dus puur visionair. Dat is het geval bij apocalyptiek. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de beschrijving van de vrouw en de draak (Openbaringen 12).

Eschatologie en Profetie

van Ginkel: Er zijn parallellen tussen Daniel2 en het Boek Openbaringen. In Daniel2 staat het verhaal van de droom van Nebukadnessar over dat beeld op lemen voeten, wat een opeenvolging van koninkrijken openbaart. Wij kunnen achteraf controleren wat er is gebeurd, maar voor DaniŽl was dat toekomst. En het kwam uit zoals hij het had geprofeteerd, dat is een zaak van geloof. Evenzo zijn er nog een aantal profetieŽn die nog niet zijn uitgekomen. Daarvoor geldt dan ook hetzelfde: er is geloof voor nodig om te zeggen dat deze dingen ook werkelijk zo zullen gaan gebeuren.

Er staan ook een aantal concrete uitspraken over de Verlosser in het Oude Testament. Als de Joden deze uitspraken serieus hadden genomen, dan hadden ze Jezus kunnen herkennen als de Verlosser.

van Dijk: Er kan voor mensen een bedekking liggen op een tekst, waardoor ze deze niet verstaan. Uiteindelijk zullen we allemaal versteld staan.

van Ginkel: Omdat al veel bijbelse profetieŽn letterlijk zijn uitgekomen is het mij logisch te verwachten, dat de overige profetieŽn eveneens, binnen hun context, letterlijk realiteit zullen worden. Als een profetie gaat over IsraŽl, dan lees ik ook IsraŽl, en niet 'de Kerk'. Ik kom steeds het best uit als ik gewoon lees wat er staat.

van Dijk: Het kenmerk van een echte profetie is, dat hij uitkomt. Wij kunnen constateren, achteraf, dat een aantal profetieŽn uit de Bijbel inmiddels zijn uitgekomen, en dat dit dus ware profetie is geweest. Een aantal andere profetieŽn zijn nog niet uitgekomen, en hun realisatie projecteren wij daarom in de toekomende tijden.

Mw. Petit: De eigenlijke vraag is dus: wat doe ik met heel dit verhaal in gesprek met jonge mensen, hoe houd ik dat praktisch. En wat kan ik vanuit de Bijbel en vanuit mijn eigen ervaringen doorgeven. Ik denk dan dat je iedereen mag aanspreken op de eigen verantwoordelijkheid. Ik heb een verantwoordelijkheid naar God toe, en naar de wereld toe. En dat hebben de jongeren ook. In ťťn zin kun je dat samenvatten: zorg ervoor dat je niet in die tweede dood terecht komt.

Moeder Theresa

Maris: Ik vind Moeder Theresa een prachtig voorbeeld, waarmee je jonge mensen kunt inspireren. Want zij staat daar in de meest vreselijke ellende het Koninkrijk van God waar te maken op een schitterende en uiterst praktische manier. Zelfs Hindoes en moslims praten met respect over haar.

van Meurs: Zij vervult daarin de haar gegeven taak. Maar jij bent een leraar op een middelbare school. Die kinderen komen met vragen over de Apocalyps: meneer, hoe ziet u dat nou? Dan moet ik toch mťťr kunnen zeggen dan: dat weten we nu nog niet. Je hebt je taak als leraar, er word van je verwacht dat je een duidelijke visie hebt.

Petit: In dit soort situaties werkt een tweesporen beleid het best: je gaat voor het ťťn: het geestelijke aspect; en je gaat voor het ander: het praktische Christendom. Daarin gaan beide sporen elkaar versterken. Het Koninkrijk van God gaat de praktische resultaten in de wereld versterken, en door de praktische resultaten in de wereld krijg je meer basis voor het Koninkrijk van God. Kijk maar naar Moeder Theresa. Laat je ťťn van de twee sporen vallen, dan word je eenzijdig spiritueel of eenzijdig sociaal. In beide eenzijdigheden raak je alle sporen bijster. Het is geloven ťn werken. Zonder geloof is je arbeid vruchteloos. En met alleen maar werken mis je het doel van je leven.

Mw. Holleman: Dat is ook de regel van Moeder Theresa: Bid en werk. Het aloude "ora et labora" heeft nog niets aan zin of kracht ingeboet. En tussen beide dient een gezond evenwicht te zijn.

Maris: Moeder Theresa was in Beiroet tijdens de burgeroorlog in de jaren70. En ze vroeg een verslaggever om haar naar het ziekenhuis te brengen, waar ze de kinderafdeling wilde bezoeken. De man legde uit dat dit niet kon, omdat er een oorlog aan de gang was. Moeder Theresa bleef aandringen. De reporter liep tenslotte boos weg met de opmerking, dat ze dan Begin (de toenmalige eerste minister van IsraŽl) maar moest bellen om de weg vrij te krijgen.

Moeder Theresa heeft dat gedaan. En wat kon Begin doen? Moeder Theresa iets weigeren is zoiets als een politieke zelfmoord, dat kun je niet maken.

Twee dagen later zwegen de kanonnen, tot verbazing van vriend en vijand. En Moeder Theresa reed dwars door de frontlinie naar het ziekenhuis, met een cameraploeg achter zich aan. Toen ze op de kinderafdeling van dat ziekenhuis kwam, liep ze naar een bedje toe, en haalde er een kind uit van een jaar of 5. De hele wereld heeft het kunnen zien, hoe het gezicht van dat kind op slag veranderde van een hel in een hemel. DŠt is het Koninkrijk van God op aarde! Dat is wat jij als leraar, als ouder, moet doorgeven aan de jeugd.

van Meurs: Dat ontken ik niet, maar ik denk dat er meer nodig is dan dit basischristendom voor de mensen die verder denken. Dat lees ik in de Brief aan de HebreeŽn. Dat gaat over mensen die meer willen dan de eerste melk. Die willen ook weten hoe dat zou zit met die Apocalyps.

Het voldoet mij niet als je zegt: dat was een cryptische beschrijving voor de tijd van Nero en de val van Jeruzalem. Je kunt de Openbaring niet beperken door hem aan een bepaalde tijd te binden.

In DaniŽl 2 wordt dat beeld getroffen wordt door die steen (vers 34). En de koninkrijken van de wereld worden verbrijzeld. Velen hebben die steen symbool geacht voor de geboorte van Christus, maar ik denk dat hij symbool staat voor de Wederkomst.

Het Koninkrijk der hemelen is geweest in Klein-Azie, en het is er verdwenen. Het is geweest in Noord-Afrika, en het is verdwenen. Ik geloof niet in die droom, dat het Koninkrijk van God langzamerhand de aarde zal vervullen. Ik acht dat nutteloze informatie. Want er komt een tijd dat de volkeren der aarde Jezus Christus zullen verwerpen. Er komt een tijd waarover Jezus heeft gezegd: Als de Zoon des mensen komt, zal Hij dan nog het geloof vinden op aarde? Dat is een ernstige zaak, en ik kan daar niet optimistisch of luchthartig over zijn.

Maris: Was het Koninkrijk van God in Klein-Azie? In Noord-Afrika? Jezus zegt: Het Koninkrijk van God is binnenin je. Als we zeggen: daar is het Christendom omdat er kathedralen zijn gebouwd, dan bedriegen we onszelf en elkaar. Dat is de buitenkant, en die gaat met vuur ten onder.

van Dijk: Natuurlijk is het Koninkrijk van God in ons, maar als je het daarbij laat vind ik het toch te krap. Ik denk namelijk ook institutioneel.

Maris: Ik ben geen theoloog, ik ben een praktisch mens, en ik ben altijd bezig met dingen te maken, met de aardse materie. Het is voor mij al een hele ontdekking dat ik als christen datzelfde 'materialisme' kan uitoefenen, maar nu vanuit een andere invalshoek, vanuit een andere inspiratie.

van Dijk: Als Jezus praat over het Koninkrijk van God, dan gebruikt Hij beelden zoals het zuurdesem. Dat dringt overal in door. Wanneer is dat Koninkrijk nu begonnen? Je kunt zeggen dat er na Jezus' dood in de hemelse gewesten duidelijk iets is veranderd. Voor die tijd kon de satan nog in de hemel komen; hij spreekt ook met God in Job1. Hij kon mensen bij Gods troon aanklagen.

Na Jezus' dood kan de satan niet meer bij God komen; je kunt dus zeggen dat er vanaf dat moment al een nieuwe hemel is gekomen. Ook op aarde is iets wezenlijks veranderd, nl met Pinksteren. Gods Geest werkte tot dan toe op beperkte schaal, bij een aantal profeten. Maar nu is Hij beschikbaar voor alle gelovigen. In dat opzicht kun je spreken van een nieuwe aarde. De tempeldienst, die na Jezus' dood en opstanding gewoon doorging, kreeg meer en meer het karakter van een vloek. Want er was nu een beter en volmaakter offer. De verwoesting van de tempel was voor het JudaÔsme het ergste wat er bestond. Daarmee is dan een definitief einde gekomen aan het Oude Verbond. Dat is wat in de Bijbel genoemd wordt 'einde der tijden'. En er is nu definitief een nieuwe tijd aangebroken, met een nieuw Verbond: die van het Koninkrijk van God.

Maar nu gaat de geschiedenis verder. Je kunt de komst van de H.Geest vergelijken met de landingen van de geallieerden in Normandie, in juni 1944. De vlag van de vrijheid wordt op Europese bodem geplant. En de opdracht was om die vrijheid overal in Europa, in heel de wereld, te verkondigen. De dag dat de laatste vijand verslagen zal zijn heet Vday, Victoryday. En we zitten tussen DDay en VDay, middenin de strijd om die vrijheid te veroveren en verder te dragen. Het is onze opdracht als volgelingen van Christus om Zijn leer te onderrichten, te praktiseren, te implementeren. Om tenslotte over deze aarde te regeren. Is dat mogelijk? Is dat reŽel?

Maris: Heel geweldig in dit verband vind ik de JoŽl-gedachte: dat er een leger van Christus ontstaat waarin ieder persoonlijk contact heeft met God door Zijn Geest. Waardoor wij direct kunnen ingrijpen zoals de Geest het ieder ingeeft.

Guyt: Aan het einde der tijden gebeurt iets dergelijks met de aanhangers van satan. De strijd is dan van geest tegen Geest.

van Dijk: Het is met het verbondsdenken niet zo dat het een doorlopende stijgende lijn is. Het is veeleer een weg van vallen en opstaan: twee stappen vooruit, een stap terug. In die tijd

tussen DDay en VDay komen Gods oordelen over de aarde. God oordeelt met de bedoeling om te komen tot herstel.

Als ik in het Boek Openbaringen lees over de eerste opstanding, dan zie ik een parallel met de Doop in de Geest van Johannes 3. Want hoe kun je de draken van Openbaringen verslaan? Door het aantrekken van de geestelijke wapenrusting (Efeze 6). Hoe kun je nu al deelnemen aan het bruiloftsmaal van het Lam? Door deel te nemen aan het Avondmaal of Eucharistie. Daarin oefen je in feite ook een oordeel uit over de wereld: door te beginnen bij jezelf. Je zet jezelf onder het kruis van Christus. Zo is deze maaltijd niet alleen een herinnering aan een historisch feit, maar ook een vooruitgrijpen op het oordeel.

Mw. Holleman: Eucharistie is voor mij verdieping van de relatie en de communicatie met Jezus.

Maris: Het Koninkrijk is er, en het is er niet. Er is al een geestelijke vervulling, maar nog geen fysieke vervulling.

van Meurs: De ene theologie legt de klemtoon op de eerste komst van Jezus, en dat het Koninkrijk toen is gekomen. Dan is de bruiloft van het Lam al realiteit in de Eucharistie / Avondmaal. Een ander type theologie ziet het Koninkrijk pas komen bij de Wederkomst. Voor hen is Eucharistie / Avondmaal slechts een belofte, een uitzien naar die Wederkomst. De H.Geest is wel gekomen, als een soort luchtpost met goede tijding, als een ad interim, om de situatie van vervolging draaglijk te maken. Hij is de Trooster. Als je dit alles te zeer geestelijk gaat zien, dan ben ik bang dat je terechtkomt bij de holle klanken van 2 Timotheus 2. We hebben de waarheid als onderpand gekregen, met de belofte van mťťr. Maar ga niet zover dat je nu al zegt: de eerste opstanding is al geweest.

De keuze die iedere gelovige moet maken

Maris: Het Koninkrijk van God is er al. En het is de moeite van de Protestanten om het te vinden in jezelf.

Mw. Petit: Voorwaarde is dan wel dat je wederom geboren bent in de Geest van God. Anders ben als een new ager op zoek naar 'de goddelijke vonk' in jezelf.

Maris: Die bekering staat voor mij als een paal boven water. Maar wij zijn zo materialistisch opgevoed dat wij niet gewend zijn om in onze binnenkamer met God te praten.

Mw. Petit: Dat is een probleem in de traditionele Kerken: de gelovigen worden er niet vertrouwd gemaakt met de gedachte dat iedere gelovige een persoonlijke relatie kan hebben met Jezus Christus. Als ouders leren wij dat ook niet aan onze kinderen. Maar je bent niet behouden omdat je ouders je een christelijke opvoeding hebben gegeven, je bent niet behouden omdat je wel eens in een kerk komt, maar je bent behouden als je de Heer Jezus Christus aanneemt als ook jouw Heer en Verlosser. Iedereen dient persoonlijk 'ja' te zeggen tegen het offer van Jezus en het aanbod van Zijn genade. Dan weet je ook waar je in de kerk mee bezig behoort te zijn.

Mw.  Holleman: Veel gelovigen in traditionele Kerken zijn wel actief in kerkenwerk, maar ze vergeten dat ze die persoonlijke keuze moeten maken. Iedereen krijgt wel de genade aangeboden, maar ieder moet dat wel willen aanpakken.

 Maris: Dat is een probleem. Je bent dan wel bekeerd, maar wat komt daarna? Het enthousiasme, de 'hype' van het moment zakt weg. Eigenlijk moet je je elke dag opnieuw tot Jezus (be)keren. Maar het is zo moeilijk om jezelf daartoe te zetten. Het is steeds weer kiezen en weer kiezen.

Mw. Holleman: In onze erediensten zitten zoveel teksten waarin we ons voor God verootmoedigen, en Hem vragen om vergeving. Alleen: we hebben die gebeden al zo vaak gehoord dat het automatismen zijn geworden, waar we niet meer bij stilstaan. Karl Barth zei eens: "liturgie is ongeloof", en in zeker opzicht had hij wel gelijk. Ongemerkt maak je van je eigen geloof je eigen religie, soms zelfs je eigen gouden kalf. Want kerk-zijn blijft mensenwerk. Dat is het verschil tussen religie en relatie.

Maris: Mensen hebben er behoefte aan iets in hun innerlijk te ervaren. En de kerk leert dat (nog) niet. Daarom is New Age zo sterk opgekomen: daar doet men iets met emoties.

van Dijk: Galaten 2 vers 20 geeft mijns inziens het geheim weer, waar New Age via de achterdeur naar zoekt: "Niet ik leef meer, maar Christus leeft in mij". De New Ager zoekt dat in zichzelf door kennis, door manipulatie en door meditatie. Christus zegt: als je Mij wilt vinden, dan moet je jezelf verloochenen. Niet je dikke IK centraal stellen, maar de ander, en de Ander (met een hoofdletter: God). Daarmee sta je anders in de wereld. Je bent in die houding niet meer de oude mens, die je vroeger was. In Christus ben je een nieuwe mens. Natuurlijk maak je fouten, steeds weer, maar Jezus kent je hart. Hij geeft je Zijn vrede, en Hij herstelt de relatie.

Joosten: Bij de traditionele Kerken zit de kennis wel in het hoofd, maar het is onvoldoende gezakt tot in het hart. En in dat hart zit sinds de Zondeval dat vacuŁm, dat gemis van de relatie met God, dat mensen buiten ťn binnen de Kerken nu zo vertwijfeld zoeken te vullen met de pseudo-religie van New Age.

Mw. Holleman: Omdat de Kerken dit vacuŁm niet hebben weten te vullen meent de New Ager dat hij dat zelf moet kunnen. Dat is een menselijke reactie.

Hoopvolle toekomst.

Joosten: Het was in de tijd dat ik werd opgevoed niet de gewoonte dat er in de Katholieke Kerk werd gesproken over eschatologie. Wij hadden te maken met het vooruitzicht van hemel of hel, en een smak kerkelijke regels om ons uit die hel vandaan te houden. Als je je daaraan hield, dan zat je wel goed. Wel heb ik van huis uit de zekerheid meegekregen dat er voor iedere mens een ontmoeting zal zijn met Christus. Want ofwel je komt te sterven en je gaat naar Hem toe, of Hij komt tijdens je leven terug op aarde. Maar de manier waarop, of onder welke tekenen der tijden, of in welke volgorde van tekenen der tijden, dat bleef volledig open.

Mijn geestelijke erfenis is samen te vatten in het woordje HOOP. En de hoop is ťťn van de kenmerken van de christen. Dat is dan ook de bemoedigende boodschap naar de jongeren toe, die vaak zo zwaar tegen de toekomst kunnen aankijken. Hoe de toekomst ook zal zijn, wat er ook mag gebeuren, je hebt uitzicht op iets wat beter is dan wat we nu hebben. Dat betekent niet, dat we hier op aarde niets te doen hebben. Maar wij staan in deze wereld anders dan de mensen, die deze hoop niet hebben.

Maar wat moet ik dan met al die schema's van eschatologie?

God zegt dat "deze dingen zeker zullen gebeuren (DaniŽl 9, 26-27)". Voor de ťťn is dat een bemoedigende zekerheid, voor de ander een angstwekkend toekomstbeeld. Maar God kan ook van mening veranderen, en dan denk ik b.van aan het verhaal van de stad Nineve. Wellicht daarom hecht ik mij minder aan deze of gene eschatologie. Als mensen bidden kan God van mening veranderen. Als ik kijk naar de geschiedenis van het Derde Rijk in Duitsland, dan herken ik daar verbazingwekkend veel parallellen met het Boek Openbaringen. Maar ook zie ik hoe deze draak, ondanks de schijn van het tegendeel, op vele fronten verslagen kon worden, mede als gevolg van gebeden van mensen.

Guyt: God verandert niet van mening, maar Hij stelt bepaalde oordelen uit als reactie op de gebeden.

Joosten: Wellicht is de komst van de antichrist daarom pas mogelijk als de Gemeente is opgenomen. Als er geen biddende mensen meer op aarde zijn, dan pas hebben de machten van het kwaad vrij spel....

Interkerkelijk

van Dijk: Ik heb een heel andere vraag: waarom worden protestanten katholiek, en katholieken protestants, of evangelisch. Waarom worden wij niet Russisch-orthodox?

Joosten: Historisch gezien ligt daar een breuk, het schisma van 1054. En ik denk dat de Kerk in het Westen als gevolg van de Reformatie meer heeft moeten nadenken over de Bijbel en over geloofszaken. In het Oosten was het veel vanzelfsprekender dat de Kerk macht had, ook politieke macht. Dat stond nauwelijks ter discussie. Je ziet dan ook dat de Russisch Orthodoxe Kerk nu probeert die machtspositie van voor de Russische Revolutie terug te krijgen. De oosterse Kerken zijn dan ook erg statisch, ook in hun liturgie. De afstand tussen priester en gelovige is er erg groot, terwijl wij inmiddels ontdekt hebben dat de H.Geest geen onderscheid des persoons kent.

Mw. Holleman: Aan de andere kant kennen de oosterse Kerken een diepe mystiek. Hun zingen is weergaloos mooi. En het kerkvolk, ja, dat is anders dan wij. Niet beter of slechter, anders. Men is minder gericht op de gemeenschap der gelovigen, men houdt meer vast aan de Kerk als instituut. En er is ook veel minder contact met andere Kerken dan wij gewend zijn.

Maris: Maar dat kennen we hier ook nog! Ik ben destijds uit de Gereformeerde Gemeente gezet omdat ik voor de televisie werkte.

Mw. Petit: De hele leer over ambten en bedieningen, zoals wij die kennen in verschillende kerkelijke richtingen, is overal op een sterk subjectieve manier vanuit de Bijbel ingevuld, en vervolgens vastgelegd. Het is dan ook steeds weer verrassend en verfrissend om te ontdekken dat Gods Woord veel groter en veel ruimer is dan al onze theologietjes en onze eigen cultuurtjes. Het is goed om je dat te realiseren als je weer in contact wilt komen met andere delen van het Lichaam van Christus.

Maris: Maar toch is dat moeilijk. Er staat in Matheus 23, 9: "Eťn is uw Vader, Hij, die in de hemelen is". Dat staat in de context van Jezus' rede over het gezag, dat de FarizeeŽn ten onrechte opeisen. Nou, als er ťťn zonde is in de Katholieke Kerk, dan is het wel deze. Alles en iedereen wordt pater, padre of pastor genoemd, alles wordt gezag, gezag, gezag. En dat was niet de bedoeling van Jezus.

Petit: Hetzelfde kun je zeggen voor het gebed. Wat zijn nou de bijbelse vormen van gebed? En hoe ervaar ik het bidden. Want bidden is heel wat meer dan alleen maar het opzeggen van allerlei formuliergebeden. Bidden past in geen enkel sjabloon.

Maris: Dat vind ik nou weer wel erg goed in de Katholieke Kerk: hun symboliek. Die is als gebeden zonder woorden, een stilzwijgend beamen van hetgeen door het symbool wordt verwoord. Voor mij was dat een heel nieuwe ontdekking, een nieuwe ervaring.

van Dijk: Dat is ook de rijkdom van de Oosterse Kerken. Daar zijn wel formuliergebeden, maar die nodigen de mensen uit om met eigen woorden tot God en tot Jezus te bidden. En om Hem in alle zaken van je leven te betrekken. Zo wordt gestalte gegeven aan de opdracht "Bidt zonder ophouden (1 Thess. 5, 17)".

Mw. Holleman: Voor veel mensen wordt bidden op den duur een gewoonte, waar ze niet meer bij nadenken.

Petit: Volgehouden gewoontes doen de gewoonte overstijgen.

Je kunt 1000 keer hetzelfde gebed opzeggen, en de 1001ste keer is het opeens volstrekt anders. Er is dus iets voor te zeggen om goede gewoontes niet te snel af te schaffen of te vervangen. Er kan opeens een nieuw of bewust (geestelijk) inzicht doorbreken, waardoor alles verandert.

Maris: Jouw ervaring met God is iedere keer weer nieuw omdat God zo'n ongelooflijk creatieve Geest is.

Mw. Petit: De letter doodt, maar de Geest maakt levend (2 Cor.3, 6). In veel Kerken hecht men veel waarde aan de regel dat de Doop in water vooraf gaat aan de Doop in de H.Geest. Maar het leuke van de Bijbel is dat soms de volgorde andersom is (o.a. Handelingen 10, bij Cornelius). Dat is ook het boeiende voor de jongeren: de Kerk is niet alleen iets van 2000 jaar geleden, maar God maakt dagelijks alle dingen weer nieuw. En ieder heeft een eigen verantwoordelijkheid om daar wat mee te doen.

Maris: Ik vind dat wij als Christenen soms akelig veel lijken op die FarizeeŽn van toen. Het kan ons als collectieve schuld verweten worden dat wij Jezus Christus voor deze wereld onherkenbaar hebben gemaakt.

Wat ik ook zo raar vind: de FarizeeŽn, die als geen ander de Schriften kenden, herkenden Jezus niet als de Messias.

Toen IsraŽl in de woestijn te lijden had van slangen, richtte Mozes een paal op met daarop een koperen slang. En allen die opzagen naar die koperen slang, genazen ter plekke. Dat is iets ongehoords! De slang was een onrein dier voor de IsraŽlieten. Ik vind het zo merkwaardig dat een onrein dier op deze manier werd gebruikt om redding te brengen.

Mw. Petit: Het volk wist ook dat Mozes dit op bevel van God zo moest doen. En Mozes gehoorzaamde het woord van God.

van Ginkel: Het is ook een voorteken van het kruis van Christus: wie aan het hout gehangen wordt is onrein, vervloekt. Maar wie naar Hem opziet zal leven. En wie dat niet doet, zal verloren gaan.

Mw. Petit: Maar voor de Israelieten van die tijd was reeds de gedachte, dat ze te maken zouden krijgen met iets onreins, onverdraaglijk. Zij hadden in die levensbedreigende situatie te worstelen met een afschuwelijk dilemma...

Maris: Is er in onze tijd ook een koperen slang? We geven toe dat onze maatschappij ziek is, we hebben nog overal te maken met onrecht, het is nog lang niet overal vrede, en met de aarde gaat het neerwaarts. Gaan wij nou allemaal naar New Age opkijken om genezing te ontvangen?

Petit: New Age zet de ervaring centraal, en het dogma wordt afgevoerd. In de charismatische vernieuwing zagen we hoe men probeerde om tussen deze twee een evenwicht te vinden. Hier loopt de vernieuwing van de Kerk in dezelfde richting als bij New Age. Maar New Age heeft het over de ervaring alleen, en daardoor wordt het verstandelijke ontkracht. Het fantastische van bijbels geloven is de zekerheid dat Christus in mij leeft. Daar is sprake van een intense persoonlijke relatie met God. En het persoonlijke karakter van die relatie heb ik nodig om als mens te kunnen leven. Ik kan niet leven in een relatie van mens tot 'een onpersoonlijke kracht'.

Er is in de Kerk heel veel fout gegaan, en dat gebeurt nog steeds. Ik denk dat de Kerk nu in een proces van herstructurering en heroverweging zit. Dat betekent niet dat het slecht gaat met de Kerk. De wettische en dogmatische denkkaders worden meer en meer losgelaten.

van Dijk: Wat niet uit God is heeft geen leven, dat sterft aan zichzelf.

Guyt: Maar ik zie ook Evangelische Gemeenten die alle aandacht richten op de spirituele ervaring; dat gevaar zit er ook altijd in.

Mw. Holleman: In veel moderne theologie worden hele stukken van de Bijbel volkomen ontkend. In veel Kerken wordt de historiciteit van de Bijbel in alle toonaarden in twijfel getrokken. Dat moet op den duur toch het geloof van de mensen ondermijnen....

Mw. Petit: In Nederland zie je aan de ene kant de starre structuren, en aan de andere kant een op hol geslagen liberalisme. Ik denk dat een goede Kerk of Gemeente de vrijheid moet hebben om als het ware spelenderwijs zijn weg te zoeken. Want het is toch de bedoeling van de Heer dat wij allemaal op een goede dag ťťn zullen zijn in Hem.

van Ginkel: Paulus geeft te kennen dat hij alleen maar Jezus Christus wil prediken. Hij zet heel duidelijk het kruis centraal. Dat is het skandalon dat wij allemaal delen.

Aan het einde van dit gesprek denk ik dat we elkaar heus nog wel de nodige vragen zouden kunnen stellen. Sprekende over de eschatologie heb ik de indruk dat we eigenlijk allemaal hetzelfde bedoelen, al gebruiken we andere woorden en beelden. We zijn daar allemaal sterk bij betrokken, op vele verschillende manieren. Door daarover zo open te kunnen converseren groeien we als christenen van verschillende Kerken toch dichter naar elkaar toe.

 

© Interkerkelijke werkgroep "Bijbel of New age" -  http://bijbelofnewage.info